- 1800 6129
Dây neo tàu, dây kéo và dây giềng đều là những loại dây quen thuộc trong ngành hàng hải, khai thác thủy sản và nuôi trồng biển. Tuy nhiên, mỗi loại dây lại đảm nhận một vai trò khác nhau: dây neo tàu dùng để cố định phương tiện, dây kéo dùng để truyền lực kéo hoặc lai dắt, còn dây giềng thường được sử dụng để định hình và gia cố hệ thống lưới. Việc hiểu đúng công dụng của từng loại dây giúp người dùng lựa chọn sản phẩm phù hợp, đảm bảo an toàn, tối ưu chi phí và kéo dài tuổi thọ thiết bị, hãy cùng SIAM Brothers Việt Nam tìm hiểu qua bài viết này.
Nguồn: SIAM Brothers Việt Nam
Trong môi trường biển, dây thừng không chỉ đơn thuần là vật dụng để buộc nối. Mỗi loại dây được thiết kế để đáp ứng một nhóm yêu cầu riêng như chịu lực, chống mài mòn, chống tia UV, chống nước mặn, dễ thao tác hoặc có độ nổi phù hợp.
Theo OCIMF, hoạt động neo buộc tàu tại bến là một chức năng phổ biến trong ngành hàng hải, nhưng vẫn tiềm ẩn rủi ro nếu hệ thống neo buộc và dây neo không được thiết kế, vận hành, kiểm tra đúng cách. Tài liệu Mooring Equipment Guidelines 4th Edition của OCIMF cũng nhấn mạnh vai trò của việc lựa chọn, giám sát tình trạng và thay thế dây neo đúng thời điểm để tăng an toàn trong vận hành.
Trong khai thác thủy sản, dây còn là bộ phận quan trọng của ngư cụ. FAO mô tả nhiều hệ thống lưới sử dụng dây kéo, dây viền, dây phao, dây chì hoặc dây giềng để giữ hình dạng, truyền lực kéo và hỗ trợ quá trình đánh bắt. Ví dụ, với lưới seine, phần miệng lưới có thể được giữ mở bằng phao ở dây trên và dây chì ở phần dưới.
Nói đơn giản, ba loại dây có thể phân biệt như sau:
|
Loại dây |
Vai trò chính |
Mục đích sử dụng dễ hiểu |
|
Dây neo tàu |
Cố định tàu, thuyền, bè nổi |
Giữ phương tiện ổn định tại bến, phao neo hoặc khu neo đậu |
|
Dây kéo |
Truyền lực kéo, lai dắt, kéo lưới, kéo vật nặng |
Di chuyển hoặc hỗ trợ vận hành thiết bị |
|
Dây giềng |
Định hình, gia cố mép lưới |
Giữ form lưới, cố định phao/chì, giúp lưới hoạt động ổn định |
Dây neo tàu là loại dây dùng để giữ tàu, thuyền, ca nô, bè nổi hoặc các phương tiện nổi ở một vị trí nhất định. Tùy vào thực tế sử dụng, dây neo tàu có thể được dùng để buộc tàu vào cầu cảng, cọc neo, phao neo, bến đỗ hoặc hệ thống neo ngoài khơi.
Khác với dây buộc thông thường, dây neo tàu phải chịu tác động liên tục từ sóng, gió, thủy triều, dòng chảy và lực giật khi phương tiện dao động. Vì vậy, loại dây này cần có khả năng chịu tải tốt, độ bền cao và khả năng chống mài mòn trong môi trường nước biển.
Dây neo tàu thường cần đáp ứng các tiêu chí sau:
Chịu lực tốt khi tàu dao động do sóng, gió hoặc dòng chảy.
Có độ bền trong môi trường nước mặn.
Chống mài mòn khi tiếp xúc với cọc neo, bích neo, mép cảng hoặc bề mặt thô ráp.
Dễ thao tác, dễ buộc, dễ thu dây.
Có kích thước và tải trọng phù hợp với trọng lượng phương tiện.
Theo OCIMF, một trong những điểm quan trọng trong quản lý dây neo là không hiểu sai khái niệm tải đứt tối thiểu. Dây không nên được sử dụng sát mức tải đứt vì cần có biên độ an toàn, đồng thời hiệu suất dây có thể thay đổi do điều kiện sử dụng, hao mòn và cách vận hành.
Nguồn: SIAM Brothers Việt Nam
Dây neo tàu được sử dụng trong nhiều trường hợp như:
Neo tàu cá tại cảng hoặc khu neo đậu.
Buộc tàu vận chuyển, sà lan, thuyền dịch vụ.
Cố định ca nô, du thuyền, bè nổi.
Neo hệ thống lồng bè nuôi trồng thủy sản.
Buộc phao nổi, phao cảnh báo hoặc kết cấu nổi trên mặt nước.
Với các phương tiện nhỏ, người dùng có thể ưu tiên loại dây nhẹ, dễ thao tác. Với tàu lớn hoặc khu vực sóng gió mạnh, dây cần có đường kính, tải trọng và vật liệu phù hợp hơn để đảm bảo an toàn lâu dài.
Nguồn: SIAM Brothers Việt Nam
Dây kéo là loại dây được dùng để truyền lực từ người, máy móc, tàu thuyền hoặc thiết bị kéo đến vật cần di chuyển. Trong thực tế, dây kéo có thể xuất hiện trong nhiều hoạt động như kéo lưới, kéo tàu, kéo bè, kéo hàng, lai dắt phương tiện hoặc hỗ trợ cứu hộ.
Điểm khác biệt lớn nhất của dây kéo so với dây neo là dây kéo thường chịu lực tác động theo hướng di chuyển. Lực này có thể thay đổi liên tục, đôi khi có lực giật đột ngột khi bắt đầu kéo, khi gặp vật cản hoặc khi thiết bị thay đổi tốc độ.
Dây kéo cần có khả năng chịu lực kéo lớn, chống đứt gãy khi vận hành và có độ đàn hồi phù hợp với từng mục đích sử dụng. Nếu dây quá cứng, lực giật có thể truyền trực tiếp đến thiết bị hoặc người vận hành. Nếu dây quá đàn hồi, quá trình kéo có thể khó kiểm soát hơn trong một số ứng dụng cần độ chính xác.
Trong khai thác thủy sản, FAO mô tả các dây kéo hay còn gọi là warps trong một số hệ thống lưới seine thường được làm từ dây nặng để duy trì tiếp xúc với đáy và hỗ trợ gom cá về khu vực lưới. Điều này cho thấy dây kéo không chỉ đóng vai trò truyền lực mà còn ảnh hưởng đến hiệu quả vận hành của ngư cụ.
Dây kéo thường được dùng trong:
Kéo lưới đánh cá.
Lai dắt tàu, thuyền nhỏ hoặc bè nổi.
Kéo hàng hóa trong bến cảng, công trình hoặc khu nuôi trồng thủy sản.
Kéo phao, kéo bè, kéo thiết bị nổi.
Hỗ trợ cứu hộ hoặc xử lý sự cố trên sông, biển.
Khi chọn dây kéo, người dùng cần quan tâm đến tải trọng kéo, chiều dài dây, độ bền mài mòn và điều kiện tiếp xúc thực tế. Với môi trường biển, dây kéo nên có khả năng chống nước mặn, chống mục và dễ thao tác khi ướt.
Nguồn: SIAM Brothers Việt Nam
Dây giềng là loại dây dùng để viền, gia cố hoặc định hình mép lưới. Trong ngành thủy sản, dây giềng thường xuất hiện ở các loại lưới như lưới rê, lưới vây, lưới kéo, lưới chắn, lưới nuôi trồng thủy sản hoặc các hệ thống ngư cụ cần giữ form ổn định trong nước.
Dây giềng có thể nằm ở mép trên, mép dưới hoặc hai bên thân lưới. Tùy vào vị trí sử dụng, dây giềng có thể kết hợp với phao, chì, vòng khuyên, dây buộc hoặc các phụ kiện khác.
Theo BMIS, với lưới rê, mép trên của lưới thường được gắn vào một dây gọi là headline, floatline hoặc corkline; phao được gắn vào phần dây này để tạo lực nổi. Mép dưới của lưới được gắn vào footrope hoặc leadline, thường kết hợp với vật nặng để giúp lưới bung theo chiều dọc trong nước.
Trong cách gọi thực tế tại Việt Nam, các loại dây nằm ở mép lưới như dây phao, dây chì, dây viền lưới thường được hiểu chung là nhóm dây giềng. Tùy từng loại lưới và tập quán địa phương, cách gọi có thể khác nhau, nhưng chức năng cốt lõi vẫn là cố định mép lưới và giúp lưới giữ đúng hình dạng khi vận hành.
Dây giềng thường được sử dụng trong:
Lưới rê khai thác cá.
Lưới vây khai thác hải sản.
Lưới kéo.
Lưới chắn rác, lưới chắn khu vực mặt nước.
Lưới nuôi trồng thủy sản.
Lưới bảo vệ lồng bè, ao hồ hoặc khu vực nuôi.
Với dây giềng, yếu tố quan trọng không chỉ là chịu lực mà còn là độ ổn định, khả năng buộc nối, độ dẻo và độ phù hợp với loại lưới. Nếu chọn dây giềng không đúng, lưới có thể bị lệch form, khó thả, khó kéo hoặc nhanh hư tại các điểm chịu lực.
Dây neo tàu dùng để giữ phương tiện hoặc kết cấu nổi ổn định. Dây kéo dùng để tạo lực kéo và di chuyển vật. Dây giềng dùng để định hình, gia cố và cố định mép lưới.
Có thể ghi nhớ ngắn gọn:
Dây neo tàu: dùng để giữ.
Dây kéo: dùng để kéo.
Dây giềng: dùng để viền và giữ form lưới.
Dây neo tàu cần khả năng chịu tải ổn định, chống mài mòn và hoạt động tốt trong điều kiện sóng gió. Dây kéo cần chịu lực kéo lớn, chịu giật và truyền lực hiệu quả. Dây giềng cần chắc, dẻo, dễ buộc và phù hợp với cấu trúc lưới.
Các loại dây thừng hiện nay thường được sản xuất từ vật liệu tổng hợp như PP, PE, Nylon hoặc các loại sợi chuyên dụng khác. Theo bài viết phân tích vật liệu dây của SIAM Brothers Việt Nam, sợi PP có ưu điểm nhẹ và nổi trên nước, PE có độ dẻo và khả năng chống mài mòn, còn Nylon nổi bật về độ bền kéo và độ đàn hồi.
Dây neo tàu và dây kéo thường chịu tải lớn hơn, đặc biệt khi dùng cho tàu thuyền, bến cảng hoặc khu vực có sóng gió mạnh. Trong khi đó, dây giềng thường làm việc cùng lưới, phao, chì và hệ thống phụ kiện ngư cụ nên cần sự ổn định và tương thích với kết cấu lưới.
Với các ứng dụng trong nước biển, người dùng nên ưu tiên dây có khả năng chống nước mặn, chống tia UV và ít bị mục. Ngoài ra, cần kiểm tra định kỳ vì dây có thể suy giảm chất lượng do ma sát, lực kéo, ánh nắng, hóa chất hoặc sử dụng quá tải.
Nên chọn dây neo tàu khi cần cố định tàu, thuyền, bè nổi, phao nổi hoặc kết cấu nổi tại một vị trí nhất định. Loại dây này phù hợp cho bến cảng, khu neo đậu, trại nuôi biển, khu du lịch ven biển hoặc các hệ thống nổi ngoài trời.
Khi chọn dây neo tàu, cần xác định:
Trọng lượng và kích thước phương tiện.
Điều kiện sóng, gió, dòng chảy.
Điểm neo buộc là cọc, bích neo, phao neo hay kết cấu khác.
Thời gian sử dụng ngắn hạn hay dài hạn.
Đường kính dây và tải trọng khuyến nghị.
Không nên chọn dây neo chỉ dựa vào cảm quan hoặc độ to của dây. Cần xem xét lực làm việc thực tế, biên độ an toàn và điều kiện mài mòn tại điểm tiếp xúc.
Nên chọn dây kéo khi cần kéo lưới, kéo tàu, kéo bè, kéo hàng hoặc truyền lực từ thiết bị kéo đến vật cần di chuyển. Dây kéo cần có khả năng chịu lực tốt và hạn chế hư hỏng khi chịu tải thay đổi.
Khi chọn dây kéo, cần lưu ý:
Lực kéo tối đa dự kiến.
Tần suất kéo.
Có phát sinh lực giật hay không.
Dây tiếp xúc với bề mặt nào trong quá trình kéo.
Dây dùng trong nước ngọt, nước mặn hay trên cạn.
Nếu dây kéo thường xuyên đi qua ròng rọc, mép tàu, bề mặt bê tông hoặc đáy biển, cần đặc biệt chú ý đến khả năng chống mài mòn.
Nên chọn dây giềng khi cần làm viền lưới, cố định mép lưới, buộc phao, buộc chì hoặc gia cố hệ thống lưới trong khai thác và nuôi trồng thủy sản.
Khi chọn dây giềng, cần xác định:
Loại lưới sử dụng: lưới rê, lưới vây, lưới kéo, lưới nuôi hay lưới chắn.
Vị trí dây trên lưới: giềng phao, giềng chì, giềng biên.
Độ dày và kích thước mắt lưới.
Lực kéo khi thả, thu hoặc vận hành lưới.
Mức độ tiếp xúc với nước biển và ánh nắng.
Dây giềng phù hợp sẽ giúp lưới giữ form tốt hơn, hạn chế rách mép lưới và hỗ trợ quá trình thao tác trên tàu hoặc tại khu nuôi.
Dây thừng dùng trong hàng hải và thủy sản cần được kiểm tra định kỳ để phát hiện sớm các dấu hiệu hư hỏng như sờn xơ, đứt sợi, mài mòn, chai cứng, biến dạng hoặc giảm đường kính.
OSHA khuyến nghị khi kiểm tra dây sợi tổng hợp cần chú ý các dấu hiệu như vết cắt, vết khoét, khu vực sợi bị đứt nhiều, vùng bị mài mòn hoặc hư hỏng đáng kể trên đường kính dây. Dù hướng dẫn này áp dụng cho sling, các dấu hiệu hư hỏng vẫn là cơ sở tham khảo hữu ích khi đánh giá tình trạng dây chịu lực.
Không nên sử dụng dây vượt quá tải trọng khuyến nghị. Với dây neo và dây kéo, lực thực tế có thể tăng đột ngột do sóng, gió, va đập hoặc thay đổi tốc độ kéo. Vì vậy, nên chọn dây có hệ số an toàn phù hợp thay vì chỉ chọn vừa đủ tải.
Các điểm tiếp xúc như mép tàu, cọc neo, ròng rọc, bích neo, đáy bê tông hoặc bề mặt kim loại có thể làm dây nhanh mòn. Người dùng nên kiểm tra các điểm này thường xuyên và sử dụng phụ kiện bảo vệ dây khi cần thiết.
Sau khi sử dụng, dây nên được rửa sạch nếu tiếp xúc nhiều với bùn, cát hoặc nước mặn. Khi không dùng, nên cuộn dây gọn, để nơi khô thoáng, hạn chế tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng trong thời gian dài và tránh gần hóa chất có thể ảnh hưởng đến vật liệu dây.
Dây neo tàu, dây kéo và dây giềng là ba loại dây có vai trò khác nhau nhưng đều rất quan trọng trong hàng hải, khai thác thủy sản và nuôi trồng biển. Dây neo tàu giúp cố định phương tiện hoặc kết cấu nổi, dây kéo hỗ trợ truyền lực và di chuyển vật nặng, còn dây giềng giúp định hình, gia cố và vận hành hệ thống lưới hiệu quả hơn.
Việc lựa chọn đúng loại dây không chỉ giúp tăng hiệu suất sử dụng mà còn góp phần đảm bảo an toàn, giảm rủi ro đứt gãy và tối ưu chi phí lâu dài. Người dùng nên căn cứ vào mục đích sử dụng, tải trọng, môi trường làm việc và vật liệu dây để chọn sản phẩm phù hợp.
Nguồn: SIAM Brothers Việt Nam
Đọc thêm: Dây thừng đan lưới là gì? Các loại dây phổ biến trong ngành ngư nghiệp
Nguồn: SIAM Brothers Việt Nam
Nguồn tham khảo:
OCIMF – Mooring Equipment Guidelines 4th Edition, tài liệu hướng dẫn về thiết kế, vận hành, giám sát và quản lý dây neo buộc tàu.
FAO – Tài liệu về cấu tạo và vận hành ngư cụ, trong đó có vai trò của dây kéo, dây phao, dây chì và dây trong hệ thống lưới.
BMIS – Bycatch Management Information System, mô tả cấu tạo lưới rê với headline/floatline/corkline và footrope/leadline.
OSHA – Hướng dẫn nhận diện dấu hiệu hư hỏng trên dây sợi tổng hợp như đứt sợi, mài mòn, vết cắt và giảm đường kính dây.
SIAM Brothers Việt Nam – Thông tin tham khảo về vật liệu dây PP, PE, Nylon và ứng dụng trong môi trường hàng hải, thủy sản.
FAQ - Câu hỏi thường gặp về dây neo tàu, dây kéo và dây giềng
Dây neo tàu chủ yếu dùng để cố định tàu, thuyền hoặc kết cấu nổi tại một vị trí nhất định. Dây kéo dùng để tạo lực kéo, lai dắt hoặc di chuyển vật nặng. Vì vậy, dây neo cần ổn định và bền trong thời gian dài, còn dây kéo cần chịu lực kéo và lực giật tốt.
Dây giềng dùng để viền, cố định và định hình mép lưới. Trong hệ thống lưới, dây giềng có thể nằm ở phần trên, phần dưới hoặc hai bên lưới, giúp lưới giữ form và vận hành ổn định hơn khi thả hoặc thu.
Có thể trong một số trường hợp tạm thời, nhưng không nên dùng tùy tiện. Dây neo tàu và dây kéo có yêu cầu kỹ thuật khác nhau. Nếu dùng sai loại dây, dây có thể nhanh mòn, khó kiểm soát lực hoặc không đảm bảo an toàn khi phương tiện chịu sóng gió.
Có. Dây giềng cần chịu lực tốt vì thường phải giữ mép lưới, chịu lực kéo khi thả lưới, thu lưới hoặc khi lưới gặp dòng chảy. Tuy nhiên, ngoài chịu lực, dây giềng còn cần độ dẻo, khả năng buộc nối và độ phù hợp với loại lưới.
Với môi trường biển, nên ưu tiên các loại dây có khả năng chống nước mặn, chống mục, chống mài mòn và phù hợp với tải trọng sử dụng. Các vật liệu phổ biến gồm PP, PE, Nylon hoặc các loại sợi chuyên dụng tùy theo yêu cầu neo, kéo hoặc làm giềng lưới.
Nên thay dây khi phát hiện dây bị sờn nặng, đứt nhiều sợi, mài mòn sâu, chai cứng, biến dạng, giảm đường kính hoặc từng chịu lực giật quá lớn. Với dây dùng cho neo tàu và kéo vật nặng, nên kiểm tra thường xuyên để tránh rủi ro đứt dây trong quá trình vận hành.
Liên hệ với chúng tôi qua:
Địa chỉ: Tầng 5 tòa nhà VRG Building, 177 Hai Bà Trưng, Phường Xuân Hòa, TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam.
Điện thoại: 028 39 912 889
Hotline: 1800 6129
Facebook: www.facebook.com/siambrothersvn
Email: info@sbg.vn
YouTube: youtube.com/@siambrothersvietnam1728
OA Zalo: zalo.me/1402339229697925373
App SBVN ID:
CHPlay: https://bit.ly/SBVNID-Android
Appstore: https://bit.ly/SBVNID-iOS
Chuyên sản phẩm Nông Ngư nghiệp & dây Đa dụng
