Hướng dẫn 5 nút thắt dây leo núi

Mỗi nút thắt dây leo núi có một mục đích riêng: Alpine Butterfly tạo vòng ở giữa dây, Double Fisherman’s Knot nối hai đầu dây, còn Figure Eight Follow Through dùng để buộc dây vào đai leo núi. Bài viết hướng dẫn cách thắt và kiểm tra 5 kiểu thông dụng, kèm hình động để bạn dễ làm theo. Hãy cùng SIAM Brothers Việt Nam tìm hiểu...

Lưu ý an toàn: Bạn chỉ nên dùng bài viết để tập thắt nút trên mặt đất. Trước khi dùng dây để leo núi, đu dây hoặc cứu hộ, hãy học trực tiếp với người hướng dẫn và kiểm tra dây, đai cùng các thiết bị theo chỉ dẫn của nhà sản xuất. Dây thừng thông thường không thể tự ý dùng thay dây leo núi.

1. Chuẩn bị trước khi học cách thắt nút dây leo núi

1.1. Nhận biết các phần của sợi dây

Trong hướng dẫn dưới đây, đầu dây là phần dây được cầm để luồn hoặc quấn; dây chính là phần kéo dài về phía còn lại của hệ thống; vòng dây là đoạn dây được gập lại mà không cắt rời. Người mới có thể dùng dây thực hành hai màu hoặc đặt dây trên nền tương phản để dễ theo dõi đường đi của từng nhánh.

Hãy chọn dây phù hợp với hoạt động dự kiến và thiết bị đi kèm. Nếu chỉ luyện nút trên mặt đất, dây thực hành giúp làm quen thao tác nhưng không chứng minh rằng sợi dây đó có thể dùng cho leo núi.

1.2. Kiểm tra dây và nút thắt

Trước khi luyện tập, quan sát dây có bị cắt, sờn, biến dạng hoặc dính chất lạ không. Sau khi thắt, sắp các nhánh dây theo đúng hình dạng của nút, siết từng phần, kiểm tra đầu dây dư và đối chiếu với hoạt ảnh hướng dẫn.

Trong hoạt động leo núi thực tế, việc kiểm tra phải bao gồm cả dây, đai, thiết bị, điểm kết nối và người cùng tham gia. Tài liệu trực tuyến không thay thế bước kiểm tra chéo trước khi leo.

2. Alpine Butterfly: Tạo vòng cố định giữa dây

2.1. Công dụng

Alpine Butterfly tạo một vòng cố định ở giữa sợi dây mà không cần dùng đến hai đầu dây. Nút này hữu ích khi cần một điểm kết nối giữa dây. Vị trí và cách sử dụng vòng trong một hệ thống leo núi cụ thể phải theo hướng dẫn kỹ thuật của hoạt động đó.

2.2. Cách thắt bằng phương pháp quấn trên bàn tay

1. Đặt dây ngang lòng bàn tay, quấn hai lượt để tạo ba nhánh dây nằm cạnh nhau.

2. Nhấc vòng ở gần đầu ngón tay và đưa vòng đó qua hai nhánh còn lại.

3. Tuột nút khỏi bàn tay, giữ vòng vừa tạo rồi kéo vòng và hai phía dây chính để sắp, siết nút.

Cách kiểm tra: Vòng cố định nằm ở giữa dây; các nhánh được sắp gọn, không có đoạn bị xoắn ngoài ý muốn. So sánh cả hai mặt của nút với hình hoàn chỉnh trong hoạt ảnh.

Xem hướng dẫn trực quan: Hoạt ảnh từng bước của Alpine Butterfly.

3. Clove Hitch: Buộc dây quanh cọc hoặc điểm neo phù hợp

3.1. Công dụng và giới hạn

Clove Hitch có thể điều chỉnh vị trí trước khi siết. Phần hướng dẫn này mô tả cách dùng đầu dây buộc quanh một cọc tròn để người đọc dễ quan sát đường đi của dây.

Trong leo núi, cách dùng Clove Hitch với carabiner hoặc trong hệ thống neo cần được học riêng. Nút có thể trượt hoặc siết chặt trong một số điều kiện, vì vậy không được xem một nút Clove Hitch đơn lẻ là phương án phù hợp cho mọi điểm neo.

3.2. Cách thắt bằng đầu dây

1. Đưa đầu dây vòng một lượt quanh cọc.

2. Dẫn đầu dây bắt chéo qua dây chính ở phía trước cọc, rồi vòng quanh cọc lần thứ hai.

3. Luồn đầu dây dưới đoạn dây chéo phía trước và kéo hai phía để nút ôm cọc.

Cách kiểm tra: Có hai lượt dây quanh cọc và một đoạn bắt chéo giữ nút ở phía trước. Với ứng dụng chịu tải, cần kiểm tra hướng kéo và cách cố định bổ sung theo hướng dẫn của hệ thống đang sử dụng.

Xem hướng dẫn trực quan: Hoạt ảnh Clove Hitch thắt bằng đầu dây.

4. Double Fisherman’s Knot: Nối hai đầu dây

4.1. Công dụng

Double Fisherman’s Knot gồm hai cụm nút quấn đôi, mỗi cụm ôm lấy sợi dây đối diện. Một ứng dụng thường gặp là nối hai đầu dây phụ để tạo vòng dây dùng trong một số kỹ thuật Prusik.

Việc nút có phù hợp với loại dây và mục đích sử dụng hay không còn phụ thuộc vào vật liệu, đường kính dây và hướng dẫn kỹ thuật liên quan. Hoạt ảnh có thể sử dụng đầu dây ngắn để dễ nhìn; không lấy độ dài đầu dây trong hoạt ảnh làm chuẩn cho ứng dụng chịu tải.

4.2. Cách thắt từng nửa nút

1. Đặt hai đầu dây song song, hướng về hai phía ngược nhau.

2. Dùng đầu dây thứ nhất quấn hai lượt quanh cả hai nhánh dây. Luồn đầu dây trở lại qua hai lượt quấn và siết cụm nút thứ nhất.

3. Dùng đầu dây thứ hai thực hiện tương tự ở phía đối diện.

4. Kéo hai phía dây chính để hai cụm nút trượt sát vào nhau.

Cách kiểm tra: Hai cụm quấn đôi nằm sát nhau, mỗi cụm ôm sợi dây đối diện. Kiểm tra đường đi của từng đầu dây và phần đầu dây dư theo yêu cầu của hoạt động, loại dây và nơi huấn luyện.

Xem hướng dẫn trực quan: Hoạt ảnh Double Fisherman’s Knot.

5. Figure Eight Follow Through: Buộc dây vào đai leo núi

5.1. Công dụng

Figure Eight Follow Through tạo một vòng kết nối bằng cách luồn đầu dây trở lại theo đường đi của nút số 8 ban đầu. Đây là kiểu thắt thường được dùng để buộc dây trực tiếp vào đai leo núi.

Điểm luồn dây phải được xác định theo hướng dẫn của đúng mẫu đai đang sử dụng. Không suy đoán điểm buộc dây từ hình dạng quai treo dụng cụ hoặc khóa điều chỉnh.

5.2. Cách thắt và kiểm tra

1. Tạo một nút số 8 lỏng gần đầu dây, chừa đủ chiều dài để tiếp tục thao tác.

2. Luồn đầu dây qua các điểm buộc dây mà nhà sản xuất đai chỉ định.

3. Đưa đầu dây trở lại nút số 8, lần theo toàn bộ đường đi ban đầu theo chiều ngược lại để các nhánh nằm cạnh nhau.

4. Sắp nút, siết từng nhánh và kiểm tra phần đầu dây dư theo hướng dẫn của nơi huấn luyện và nhà sản xuất thiết bị.

Cách kiểm tra: Tại mỗi phần của nút số 8 hoàn chỉnh đều có hai nhánh dây đi cạnh nhau. Dây phải đi qua đúng điểm buộc của đai; nút được sắp gọn và siết chặt. Người leo và người giữ dây cần kiểm tra chéo trước khi bắt đầu.

Xem hướng dẫn trực quan: Hoạt ảnh Figure Eight Follow Through.

6. Swiss Seat: Tìm hiểu cách tạo ghế dây tạm

6.1. Swiss Seat được dùng trong bối cảnh nào?

Swiss Seat, còn gọi là Rappel Seat, là cách tạo ghế dây tạm từ dây hoặc đai dây trong một số chương trình huấn luyện rappel và tình huống ứng biến. Đây là một quy trình buộc dây quanh cơ thể, không phải nút đơn lẻ.

Trình tự dưới đây theo phiên bản trong tài liệu huấn luyện của quân đội Mỹ. Vì ghế dây liên quan trực tiếp đến việc chịu tải người, chỉ nên luyện dưới sự giám sát trực tiếp của người hướng dẫn có chuyên môn. Không dùng bài viết làm căn cứ duy nhất để tạo ghế dây và thực hiện rappel.

6.2. Trình tự trong tài liệu tham khảo

1. Xác định điểm giữa dây, tạo một vòng gập và đặt tại bên hông đối diện tay hãm.

2. Đưa dây vòng ra sau lưng rồi về phía trước; quấn và chỉnh dây quanh eo theo trình tự của tài liệu hướng dẫn.

3. Đưa hai đầu dây xuống giữa hai chân về phía sau, giữ hai nhánh không bắt chéo.

4. Đưa hai đầu dây qua phía trên dây vòng eo ở hai bên hông, rồi chỉnh để phần ghế ôm sát cơ thể.

5. Từ phía sau, đưa mỗi đầu dây qua vòng chân tương ứng để tạo một nút giữ ở mỗi bên hông.

6. Đưa đầu dây phía tay hãm ngang qua phía trước. Buộc hai đầu tại hông đối diện tay hãm bằng square knot, sau đó cố định mỗi đầu bằng một overhand knot dự phòng theo tài liệu.

Cách kiểm tra: Hai nhánh giữa chân không bắt chéo; mỗi bên hông có một nút giữ; nút khóa và các nút dự phòng nằm đúng vị trí; đầu dây dư đáp ứng tài liệu huấn luyện. Người hướng dẫn phải kiểm tra toàn bộ ghế dây, thiết bị và cách kết nối trước khi có người chịu tải.

Xem hướng dẫn trực quan: Hoạt ảnh Swiss Seat và trình tự Rappel Seat trong tài liệu huấn luyện.

7. Chọn kiểu thắt theo mục đích

KẾT LUẬN

Để học cách thắt nút dây leo núi, hãy luyện từng kiểu bằng dây thực hành, xem hoạt ảnh theo từng bước và tập thói quen kiểm tra nút sau khi siết. Khi chuyển sang hoạt động có người chịu tải, nút thắt phải được sử dụng cùng dây, đai, thiết bị và hệ thống phù hợp dưới sự hướng dẫn của người có chuyên môn.

Đọc thêm: 20 nút thắt dây thừng thông dụng

Nguồn: SIAM Brothers Việt Nam

FAQ

Q: Người mới nên học kiểu thắt nào trước?
A: Có thể bắt đầu luyện Figure Eight Follow Through và Alpine Butterfly trên mặt đất, sau đó học các kiểu khác theo nhu cầu cùng người hướng dẫn.

Q: Clove Hitch có thể dùng một mình làm điểm neo chịu tải người không?
A: Không nên quyết định dựa trên một nút đơn lẻ. Cách dùng phụ thuộc vào toàn bộ hệ thống neo, hướng tải và hướng dẫn kỹ thuật.

Q: Dây thừng đa dụng có dùng để leo núi được không?
A: Chỉ dùng dây được nhà sản xuất cho phép sử dụng cho đúng hoạt động và tương thích với thiết bị đi kèm. Không suy ra khả năng chịu tải người từ công dụng đa dụng của dây.

Q: Có thể dùng Swiss Seat thay đai leo núi thông thường không?
A: Swiss Seat là ghế dây tạm được giới thiệu trong bối cảnh huấn luyện hoặc ứng biến. Không tự làm theo bài viết rồi sử dụng để rappel khi chưa được hướng dẫn và kiểm tra trực tiếp.

Liên hệ với chúng tôi qua:

Địa chỉ: Tầng 5 tòa nhà VRG Building, 177 Hai Bà Trưng, Phường Xuân Hòa, TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam.

Điện thoại: 028 39 912 889

Hotline: 1800 6129

Facebook: www.facebook.com/siambrothersvn

Email: info@sbg.vn

YouTube: youtube.com/@siambrothersvietnam1728

X: x.com/sbvnjsc

OA Zalo: zalo.me/1402339229697925373

App SBVN ID:

• CHPlay: https://bit.ly/SBVNID-Android

• Appstore: https://bit.ly/SBVNID-iOS​