- 1800 6129
Rác thải nhựa trên biển đang trở thành một trong những thách thức môi trường nghiêm trọng nhất hiện nay. Các báo cáo quốc tế cho thấy hàng triệu tấn nhựa tiếp tục rò rỉ vào sông, hồ và biển mỗi năm, trong khi Việt Nam cũng đối mặt với áp lực lớn từ rác thải nhựa dùng một lần và hệ thống thu gom chưa đồng bộ. Trước thực trạng đó, việc giảm phát sinh, tăng thu gom và chặn rác từ sông ra biển cần được triển khai đồng thời. Hãy cùng SIAM Brothers Việt Nam tìm hiểu qua bài viết này.
Nguồn: Internet
Theo Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP), mỗi năm có khoảng 19–23 triệu tấn chất thải nhựa rò rỉ vào các hệ sinh thái thủy sinh, bao gồm hồ, sông và biển. Nếu không có hành động đủ mạnh, lượng phát thải nhựa vào những hệ sinh thái này có thể tăng gần gấp ba vào năm 2040.
UNEP cũng ước tính hiện có khoảng 75–199 triệu tấn nhựa tồn tại trong đại dương. Những con số này cho thấy ô nhiễm nhựa không còn giới hạn tại các bãi biển hoặc vùng nước ven bờ mà đã trở thành vấn đề xuyên biên giới, ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống sông–biển.
Cần lưu ý, số liệu 19–23 triệu tấn không đồng nghĩa toàn bộ lượng nhựa này đổ trực tiếp ra đại dương. Đây là tổng lượng rác thải nhựa rò rỉ vào hệ sinh thái thủy sinh, trong đó sông và hồ được xem là những khu vực trung chuyển quan trọng trước khi rác tiếp tục trôi ra biển.
Báo cáo Global Plastics Outlook của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cho biết sản lượng nhựa toàn cầu đã tăng từ 234 triệu tấn năm 2000 lên 460 triệu tấn năm 2019. Trong cùng giai đoạn, lượng chất thải nhựa tăng từ 156 triệu lên 353 triệu tấn.
Đáng chú ý, chỉ khoảng 9% chất thải nhựa được tái chế thành công sau khi tính đến những tổn thất trong quá trình xử lý. Khoảng 19% được đốt và gần 50% được đưa vào các bãi chôn lấp hợp vệ sinh.
Riêng năm 2019, OECD ước tính:
Khoảng 22 triệu tấn nhựa rò rỉ ra môi trường.
Khoảng 6,1 triệu tấn đi vào sông, hồ và đại dương.
Khoảng 109 triệu tấn nhựa đã tích tụ trong các dòng sông.
Khoảng 30 triệu tấn nhựa đã tích tụ trong đại dương.
Lượng nhựa đang tồn đọng trong sông có thể tiếp tục được dòng chảy đưa ra biển trong nhiều thập kỷ. Khi nhựa phân rã thành các mảnh nhỏ hơn, việc thu gom cũng trở nên khó khăn và tốn kém hơn.
Theo Ngân hàng Thế giới, Việt Nam phát sinh khoảng 3,1 triệu tấn chất thải nhựa trên đất liền mỗi năm. Ít nhất 10% lượng chất thải bị quản lý không phù hợp có thể rò rỉ vào đường thủy.
Kết quả khảo sát tại các khu vực sông và ven biển của Việt Nam cũng cho thấy:
Nhựa chiếm khoảng 94% tổng số vật phẩm rác được ghi nhận.
Xét theo khối lượng, nhựa chiếm khoảng 71%.
Mười loại vật phẩm nhựa phổ biến nhất chiếm hơn 80% lượng nhựa rò rỉ vào đường thủy.
Hơn 60% vật phẩm nhựa được khảo sát là sản phẩm dùng một lần.
Các loại rác thường gặp gồm túi nhựa khó phân hủy, hộp xốp, ống hút, bao bì thực phẩm và những sản phẩm phục vụ hoạt động ăn uống, du lịch.
Nguồn: The World Bank, 2022
Túi nilon, chai nhựa, hộp đựng thức ăn và bao bì dùng một lần có vòng đời sử dụng rất ngắn. Khi không được phân loại và thu gom đúng cách, chúng dễ bị gió, nước mưa hoặc hệ thống thoát nước cuốn vào kênh rạch.
Rác từ khu dân cư, chợ, cơ sở sản xuất và hoạt động du lịch có thể tập trung tại cống xả, kênh rạch, sông và cửa sông. Trong mùa mưa lũ, lưu lượng nước tăng mạnh khiến lượng rác nổi bị cuốn trôi nhanh hơn về phía hạ lưu và vùng ven biển.
Khi rác đã phát tán trên biển, chi phí thu gom tăng lên đáng kể. Một phần rác chìm xuống đáy, trong khi phần còn lại bị phân rã thành vi nhựa hoặc trôi dạt trên phạm vi rộng. Vì vậy, kiểm soát rác tại nguồn và tại các tuyến sông thường khả thi hơn so với chờ rác ra đến đại dương.
Động vật biển có thể nuốt phải mảnh nhựa hoặc mắc kẹt trong túi, dây và ngư cụ bị thất lạc. Rác nổi còn làm suy giảm cảnh quan, ảnh hưởng đến hoạt động du lịch, nuôi trồng thủy sản, đánh bắt và vận hành các công trình lấy nước.
Ở quy mô nhỏ hơn, rác tích tụ tại cửa thu nước, cống thoát hoặc trạm bơm có thể làm cản trở dòng chảy và tăng chi phí vệ sinh. Khi nhựa phân rã thành vi nhựa, việc loại bỏ khỏi môi trường trở nên phức tạp hơn nhiều.
Kế hoạch hành động quốc gia về quản lý rác thải nhựa đại dương được ban hành tại Quyết định số 1746/QĐ-TTg ngày 4/12/2019.
Theo mục tiêu được Ngân hàng Thế giới tổng hợp từ kế hoạch này, Việt Nam hướng tới giảm 50% rác thải nhựa đại dương vào năm 2025 và 75% vào năm 2030. Các nhóm giải pháp quan trọng gồm hạn chế nhựa dùng một lần, nâng cao năng lực thu gom–tái chế, kiểm soát nguồn thải và tăng cường hợp tác giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng.
Phao chắn rác - Nguồn: SIAM Brothers Việt Nam
Bên cạnh giảm nhựa dùng một lần và cải thiện hệ thống xử lý, rác nổi cần được chặn tại các vị trí phù hợp như kênh, rạch, cửa xả, sông, hồ điều hòa và cửa sông.
Phao chắn rác là giải pháp cơ học giúp giữ lại chai nhựa, túi nilon, cành cây và các loại rác nổi tại một khu vực tập trung, tạo điều kiện để đơn vị vận hành thu gom định kỳ. Hệ thống này không thay thế hoạt động phân loại, tái chế hoặc xử lý chất thải, nhưng có thể tạo thêm một lớp kiểm soát trước khi rác phát tán xuống hạ lưu.
SIAM Brothers Việt Nam hiện cung cấp giải pháp phao chắn rác có thể điều chỉnh theo chiều rộng mặt nước, đặc điểm dòng chảy và mật độ rác tại từng công trình. Hệ thống thường kết hợp thân phao nổi, lưới hoặc vách chắn, dây neo và bộ phận cố định. Trước khi lắp đặt, khu vực triển khai cần được khảo sát để lựa chọn kết cấu phù hợp, đồng thời xây dựng lịch thu gom nhằm tránh rác tích tụ quá tải.
Phao chắn rác tại hồ thủy điện - Nguồn: SIAM Brothers Việt Nam
Những số liệu từ UNEP, OECD và World Bank cho thấy rác thải nhựa trên biển có liên hệ chặt chẽ với hoạt động tiêu dùng và quản lý chất thải trên đất liền. Muốn hạn chế rác tiếp tục đổ ra đại dương, giải pháp cần bắt đầu từ giảm phát sinh, phân loại tại nguồn, cải thiện thu gom và kiểm soát rác trên các tuyến sông.
Trong chuỗi giải pháp đó, phao chắn rác có thể hỗ trợ giữ rác nổi tại điểm tập trung trước khi chúng phát tán rộng hơn. Tuy nhiên, hiệu quả lâu dài vẫn phụ thuộc vào việc khảo sát đúng vị trí, lựa chọn hệ thống phù hợp và duy trì thu gom thường xuyên.
Đọc thêm: So sánh phao chắn rác chuyên dụng và hệ thống chắn rác tự chế: Đâu là lựa chọn bền vững?
Nguồn: SIAM Brothers Việt Nam
Nguồn tham khảo:
FAQ – Câu hỏi thường gặp về rác thải nhựa trên biển
UNEP ước tính khoảng 19–23 triệu tấn chất thải nhựa rò rỉ vào các hệ sinh thái thủy sinh gồm hồ, sông và biển mỗi năm. Không nên hiểu toàn bộ con số này là lượng nhựa đổ trực tiếp ra đại dương.
Nguồn rác gồm sản phẩm nhựa dùng một lần, hoạt động sinh hoạt, thương mại, du lịch và chất thải không được thu gom đúng cách. Rác có thể theo cống thoát nước, kênh và sông để đi ra vùng ven biển.
Không. Phao chắn rác chủ yếu giữ rác nổi để hỗ trợ thu gom tập trung. Giải pháp này cần kết hợp với giảm nhựa dùng một lần, phân loại tại nguồn, tái chế và quản lý chất thải đồng bộ.
Liên hệ với chúng tôi qua:
Địa chỉ: Tầng 5 tòa nhà VRG Building, 177 Hai Bà Trưng, Phường Xuân Hòa, TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam.
Điện thoại: 028 39 912 889
Hotline: 1800 6129
Facebook: www.facebook.com/siambrothersvn
Email: info@sbg.vn
YouTube: youtube.com/@siambrothersvietnam1728
OA Zalo: zalo.me/1402339229697925373
App SBVN ID:
CHPlay: https://bit.ly/SBVNID-Android
Appstore: https://bit.ly/SBVNID-iOS
Chuyên sản phẩm Nông Ngư nghiệp & dây Đa dụng
